Kodlama ve robotik kursu işletmenin garip bir tarafı var. Piyano öğrenen çocuk evde bir parça çalıyor, anne dinliyor. Yüzme öğrenen çocuk havuzun öbür ucuna gidiyor, baba görüyor. Peki sizin kursunuzda ne oluyor? Çocuk eve geliyor, "Bugün robot yaptık" diyor. Akşam yemeğinde daha fazlasını sorduğunuzda omuz silkiyor.
Ay sonunda ödeme yapan veli bir süre sonra şunu düşünmeye başlıyor: "Oyun oynuyorlar galiba." Üstelik haklı da olabilir, derslerin iyi olanı oyun gibi geçer zaten. Veli de öyle görünce bedelini ne için ödediğini sormaya başlıyor.
Robot videosu cevap değil
Çoğu kursun bu soruya cevabı WhatsApp grubuna atılan video oluyor. Yirmi saniyelik bir video, robot bir çizgiyi takip ediyor, çocuk gülüyor. Güzel bir video. Veli bakıyor, seviniyor. Üç ay sonra aynı veli hâlâ aynı soruyu soruyor, çünkü videoda robot yürüyor ama çocuğunun ne kazandığı görünmüyor.
Video ile birlikte tek bir cümle bile çok şeyi değiştiriyor. "Bugün Deniz robotu kendi kurduğu koşulla durdurmayı öğrendi. Yani 'Engel varsa dur, yoksa devam et' demeyi. Geçen ay bunu öğretmen yardımıyla yapıyordu, bugün kendisi kurdu." Veli teknik detayı anlamasa bile bir şey görüyor: geçen ay yapamıyordu, bu ay yapıyor.
Kazanımı ev diliyle yazın
Müfredatınız büyük ihtimalle teknik terimlerle dolu. Değişkenler, döngüler, koşul ifadeleri, sensör kalibrasyonu. Bu dil öğretmen için doğru, veli için boş. Her konunun karşısına bir "ev dili" karşılığı yazın.
- Döngü: Aynı işi yüz kere yazmak yerine "bunu yüz kere yap" demeyi öğreniyor.
- Koşul: Bilgisayara "şöyle olursa böyle yap" diye karar verdirmeyi öğreniyor.
- Hata ayıklama: Çalışmayan şeyin nerede bozulduğunu sabırla bulmayı öğreniyor.
Üçüncüsü özellikle önemli. Velilerin çoğu çocuğunun yazılımcı olacağını düşünerek gelmiyor. "Çabuk pes ediyor", "Bir şey olmayınca sinirleniyor" diye şikâyet ettikleri bir çocukla geliyorlar. Bir çocuğun çalışmayan robotunun başında yirmi dakika uğraşıp sorunu kendi bulması, o velinin görmek istediği şeyin ta kendisi. Bunu ancak siz söylerseniz öğrenebilir.
Dört derste bir kısa not
Her dersten sonra rapor yazmak gerçekçi değil, öğretmen de yazmaz. Yılda iki kez uzun karne vermek de geç kalmak demek. Dört derste bir, dört beş cümlelik kişisel bir not çoğu kurs için ideal aralık gibi duruyor. Şablon gibi durmaması için de öğretmen kendi ağzından yazsın:
"Selin bu ay ilk kez kendi projesini baştan planladı. Kod yazmakta hızlı ama bir şey çalışmayınca hemen yardım istiyor, buna birlikte çalışıyoruz. Gelecek ay sensörlere geçeceğiz. Evde 'Bu neden çalışmadı?' diye sorarsanız çok işe yarar."
Son cümleye dikkat edin. Veliye de bir rol veriyor. Kendini sürece dâhil hisseden bir veli kursu daha geç bırakıyor.
Öğretmeniniz yazmakta zorlanıyorsa yapay zekâdan taslak alabilir, ama son hâlini mutlaka kendisi vermeli. Velinin okuyacağı şey öğretmenin gözlemi olmalı. Kimse çocuğu hakkında jenerik bir metin okumak istemez ve bunu da hemen anlar.
Proje günü
Yılda bir ya da iki kez velileri kursa çağırın. Sınıfta oturup sunum izlemek için değil, çocuğun kendi projesini anlatmasını dinlemek için. On yaşındaki bir çocuğun babasına "Bak şu sensör burada okuyor, buraya gelince şunu yapıyor" diye anlatması, on sayfalık bir rapordan daha etkilidir. Çocuk da anlatırken neyi gerçekten bildiğini fark eder.
Bu günün bir de başka faydası var. Sınıfı gören, hocayı tanıyan veli için kurs artık soyut bir ödeme değildir. Yanındaki veliye de anlatır. Bir sonraki dönem için kayıt konuşmasını yapmak da o gün çok kolaydır.
Geride kalan çocuk
Her sınıfta birkaç çocuk öğretmeninin anlattığını iki dakikada kapar, kalanı arkadan gelir. Bir de hep aynı yerde takılan biri vardır. Kodlama derslerinde bu fark çok çabuk görünür, çünkü robot ya çalışıyordur ya çalışmıyordur. Yan masanın robotu tur atarken kendi robotu duran çocuk, kısa sürede "Ben yapamıyorum" demeye başlar. Sonra da "Kursa gitmek istemiyorum."
Bu çocuğu kaybetmemek için görevleri katmanlı hazırlayın. Herkesin bitirmesi gereken temel bir hedef, hızlı bitirenler için de üzerine eklenen meydan okumalar. Çocuk temel hedefi bitirdiğinde bir şeyi başarmış olur, hızlı olan da boş kalıp ortalığı karıştırmaz. Sınıfın önünde "Bakın Arda yapmış, siz de yapın" tarzı konuşmalar ise çocuğun kendine güvenini çok kolay kırıyor. Öğretmeninizle bunu konuşun.
Kızlar konusunda da küçük bir uyarı. Bazı sınıflarda erkeklerin baskın olduğu bir hava oluşur ve bir sınıftaki tek kız çocuğu bir süre sonra bırakmak isteyebilir. Grupları oluştururken bunu düşünün. Mümkünse iki kız çocuğunu aynı gruba alın. Velisine de sorun, çocuk nasıl hissediyor. Çok basit gibi görünen bu tür şeyler, bir kursun itibarı için büyük fark yaratıyor.
Geride kalan çocuğun durumunu veliye söylemeyi de ertelemeyin. "Hız önemli değil, Burak kendi hızında gidiyor, yalnız şu konuda evde şunu deneyebilirsiniz" demek velinin de içini rahatlatıyor. Çocuğu ya da grubunu değiştirmek gerekiyorsa bunu dönem ortasında değil, dönem sonuna doğru konuşun.
Evde ne yapacak
Velilerin en sık sorduğu ikinci soru da budur: "Evde çalışabilir mi?" Kurs setini eve veremezsiniz, ama pek çok ücretsiz blok tabanlı programlama aracı var. Bir bağlantı ve ona özel küçük bir görev, çocuğu da veliyi de meşgul eder. Bu küçük ödevlerin notunu tutarsanız da dönem sonunda kimin ne kadar uğraştığını görürsünüz. Evde kendiliğinden bir şeyler yapan çocuk, kursun devamını en çok isteyen çocuktur.
Veli haftada bir ders saatinin parasını ödüyor gibi görünür, ama kafasındaki hesap başkadır. Çocuğu bir şey kazanıyor mu, ona bakar. Bunu ona göstermek de dersin kendisi kadar sizin işiniz.