Bir boks salonu hocası öğrencisine ters bir ayak pozisyonu için sabahtan akşama kadar bağırabilir, hiç çekinmez. Ama aynı öğrenciye "Bu ayın aidatını vermedin" demek gerektiğinde gözünü kaçırır. Bu sahneyi salon işleten herkes tanır.
Sebebi anlaşılır. Salon sıradan bir müşteri ilişkisi değil. Hoca o gencin sınava çalışıp çalışmadığını bilir, evde bir sorun varsa fark eder, bazen babasından daha yakındır. Böyle birine para hatırlatmak ilişkiyi bozacakmış gibi gelir. O yüzden aidat konuşulmaz, biriken borç da büyür.
Ayın on beşine gelirsiniz, kasanız boştur. Kira gününe beş gün vardır. Yirmi kişi bu ay ödemedi ama kim olduklarını tam olarak bilmiyorsunuzdur, çünkü aidatların yarısı elden, yarısı havaleyle gelmiştir ve bazıları "Hocam gelecek ay ikisini birden veririm" demiştir.
Hocanın işi para toplamak olmamalı
Bir salonda aidat işinden en az haberi olması gereken kişi, ringdeki antrenördür. Bunu söylemek kolay, iki kişilik bir salonda uygulaması zor. Yine de bir yol var: hatırlatmayı kişisel olmaktan çıkarmak.
Ayın beşinde herkese aynı saatte aynı kısa mesaj gidiyorsa, kimse kendini hedef alınmış hissetmez. "Merhaba, Kasım aidatı son ödeme günü 10 Kasım. Ödemeyi yaptıysanız bu mesajı dikkate almayın." Bu mesajı hoca atmıyor, salon atıyor. Ödeyen de ödemeyen de aynısını alıyor. İkinci hatırlatma yalnızca ödemeyenlere gidiyor. Hoca da öğrencisinin karşısına aynı rahatlıkla çıkmaya devam ediyor, kimsenin yüzü kızarmıyor.
İşin bu kısmı küçük görünüyor. Oysa hocanın omzundaki yükü kaldıran tam olarak bu.
Elden alınan para
Nakit almak kolaydır, kimse bir şey demez. Ama bir salonda nakit alan iki kişi varsa ve ikisi de not etmiyorsa, ay sonunda anlaşmazlık kaçınılmazdır. "Ben o parayı Serkan Hoca'ya verdim." Serkan Hoca hatırlamıyor. Öğrenci yalan söylemiyor, hoca da. Ama birinin cebinden para çıkacak.
Elden alınan her ödeme aynı gün bir yere yazılmalı, öğrenciye de bir kayıt gitmeli. Makbuz da olur, kısa bir mesaj da. Bu, kimseye güvenmemek anlamına gelmez, tam tersine hocayı korur. Bir gün "Ben ödemiştim" diyen biri çıktığında elinizdeki tek delilin hafızanız olmasını istemezsiniz.
Bir de vergi tarafı var, onu mali müşavirinize danışın. Yalnız şunu bilin: nakit akan bir işletmenin defteri ne kadar temizse, ileride salon büyüdüğünde ya da ikinci şubeyi açtığınızda o kadar rahat edersiniz.
Burslu öğrenci, ertelenen aidat
Dövüş sporlarında hep kendini kanıtlamış ama parası olmayan öğrenciler vardır. Çoğu hoca bu gençlerden para almaz, almamalı da, bu sporun ruhunda var. Sorun şu ki bu da genelde kayıt dışı bir kafadan karardır ve ay sonunda hesap yaparken aklınızdan çıkar. Birkaç ay sonra "Bu çocuk neden ödemiyor?" diye soran ortağınız ya da yeni sekreteriniz o çocuğun yüzüne bakıp sorar.
Burslu öğrencileri listede burslu olarak işaretleyin. Kaç kişi, ne kadar. Bunu iyilik yaptığınızı saymak için yapmıyorsunuz. Kendi salonunuzun gerçek gelirini görmek için yapıyorsunuz. Bir de başkasının o çocuğu mahcup etmesini önlemek için.
Ertelemelerde de aynı durum geçerli. "Hocam bu ay durumum yok, gelecek ay veririm" diyen öğrenciye yardımcı olmak doğru. Ama bunu kayda geçirin. Üç ay sonra öğrenci unutmuş olabilir, siz de. Kimse kimseyi takip etmez hâle gelince, salon aslında veresiye dükkânına dönüyor.
Müsabakaya giden sporcu
Salonunuzdan birkaç genç müsabakaya gitmeye başladıysa işin hesabı biraz değişir. Turnuva katılım ücreti, yol, konaklama, lisans işlemleri, koruyucu ekipman. Bunlar aidatın içinde değildir, ama kim ne kadar ödeyecek diye konuşulmamışsa turnuva dönüşü hoca kendi cebinden yüzlerce lira çıkmış olabilir.
Hocalar bu konuda çok cömert, öğrenciye fatura çıkarmak istemiyorlar. Bunu takdir ediyoruz, ama bir salon böyle ayakta kalmıyor. Turnuva başına kısa bir liste yapın: katılım ücreti şu, ulaşım şu, toplam şu. Velilere turnuvadan önce söyleyin. Karşılayamayacak bir sporcu varsa salonun bir destek kararı alması tamamen sizin bileceğiniz iş, ama yine bilerek alınan bir karar olsun, unutulan bir borç değil.
Müsabakaya giden gençlerin belgelerini de bir yerde toplayın. Sağlık raporu, veli izni, lisans evrakı. Son hafta "Senin raporun kaç tarihliydi?" diye aramak, sabah otobüsünün kalkmasına saatler kala kimsenin yaşamak istediği bir şey değildir. Hangi belge ne zaman bitiyor, bir listede görünmesi yeterli.
Veli izni konusunu da hafife almayın. Reşit olmayan bir çocuğu şehir dışına götürüyorsunuz. Velinin yazılı onayı elinizde olsun, kiminle gittiği, nerede kaldığı, acil durumda kimin aranacağı yazılsın. Bir kere başınıza bir şey gelmeden düşünülmesi gereken konulardan biri bu. Hocanın iyi niyeti böyle bir durumda onu korumaya yetmez.
Dondurma ve sezon
Gençler sınav dönemi gelmez, yazın köye gider, sakatlanır. Bu dönemlerde aidat işliyor mu? Kuralınızı söyleyin. Sakatlanan öğrenciden aidat istemek zor gelir, ama aylarca dondurulmuş bir hesap da sizi yakar. Makul bir uygulama: en fazla bir süre dondurma, önceden haber verme şartıyla. Haber vermeden üç ay kaybolup geri geldiğinde ne olacağı da belli olsun.
Sezonluk ya da altı aylık peşin ödeme seçeneği de küçük bir indirimle sunulabilir. Yaz başındaki kira gününde elinizde para olması, o indirimi fazlasıyla karşılıyor. Gençler için veliler, yetişkinler içinse kendileri peşin ödemeyi sık sık tercih ediyor. Sormadan bilemezsiniz.
Salonda en iyi geçen aylar, para konusunun hiç konuşulmadığı aylardır. Bunun yolu da konuşmayı hocanın omzundan almak.